Ukratko o švedskom pravnom sistemu

Švedsko pravo ubraja se u nordijsku granu evropskog kontinentalnog prava koje za razliku od angloameričkog prava, zasnovanog na sudskim presedanima,  uglavnom počiva na zakonskim propisima.

U poređenju sa ostalim evropsko-kontinentalnim pravnim porecima tradicije rimskog prava manje su uticale na švedske i druge nordijske pravne sisteme. Druga bitna razlika se sastoji u tome što u švedskom i ostalom nordijsko pravu  nema velike građansko-pravne kodifikacije poput fracuskog i njemačkog građanskog zakonika. U okviru pojedinh pravnih oblasti nordijsko zakonodavstvo uticalo je na švedski pravni sistem čiji je razvoj u velikoj mjeri danas uslovljen  evropskim integracijama u okviru Evropske Unije.
Smrtna kazna je ukinuta u švedskom zakonodavstvu 1972. godine. Do tada se smrtna kazna mogla dosusditi jedino za neka veoma teška krivična djela počinjena u ratnim ili sličnim prilikama. Za krivična djela u mirnodopskim prilikama smrtna kazna je formalno ukinuta još 1921. godine. Posljednje pogubljenje u Švedskoj izvršeno je 191o. godine.
Pravosuđe se u Švedskoj obavlja uglavnom pri državnim sudovima, iako se sporovi između pojedinaca u znatnoj mjeri rješavaju putem zakonski propisane arbitraže.
U Švedskoj postoje tri vrste sudova: redovni sudovi, upravni sudovi i posebni sudovi.
Zadatak redovnih sudova je da donose odluke u građanskim sporovima  i da presuđuju u krivično-pravnim predmetima. Postoje opštinski sudovi, sreski sudovi i Vrhovni sud s tim da je najvišoj instanci moguće uložiti žalbu samo nakon posebnog odobrenja.

Upravni sudovi rješavaju predmete koji se tiču odnosa državnih organa uprave prema pojedincima npr. poreske sporove i sporove koji se tiču socijalnog zakonodavstva. I kod upravnih sudova imamo tri instance: Sreske upravne sudove, Više upravne sudove te Vrhovni upravni sud a odobrenje za žalbu potrebno je već kod druge instance.
Osim tih sudova postoje i posebni sudovi od kojih su pojedini samostalne ustanove, kao npr. Radni sud koji presuđuje sporove iz oblasti radnog prava ili Tržišni sud koji donosi odluke u predmetima vezanim za zakone o konkurenciji i marketingu, dok su drugi posebni sudovi kao Sud za nekretnine ili Ekološki sud dijelovi redovnih sudova.
Švedski sudovi imaju tradicionalno visok stepen nezavisnosti u odnosu na političku vlast. Prema švedskom ustavu tj. Osnovnom zakonu ni parlament ni vlada niti državni organi uprave ne smiju se miješati u rad sudova u pojedinačnim predmetima, a švedske sudije se ne mogu razriješiti dužnosti na drugačiji način sem ako ne počine krivično djelo ili teško naruše svoje službene obaveze.
Domarkåren består främst av jurister, men lekmannainflytandet gör sig gällande dels genom de nämndemän som förekommer i första och andra instans i de allmänna domstolarna och förvaltningsdomstolarna, dels genom medverkan av särskilda sakkunniga ledamöter i specialdomstolarna. Endast i tryckfrihetsmål tillämpas i Sverige ett system med jury.
U sudovima ne odlučuju samo sudije sa pravnim obrazovanjem. U prvoj i drugoj instanci redovnih i upravnih sudova kao članovi sudskog vijeća učestvuju i laici iako nije riječ o klasičnoj poroti koja je u švedskom pravosuđu prisutna jedino u predmetima vezanim za krivična djela protiv Zakona o slobodi štampe. Laički momenat je inače prisutan i pri posebnim sudovima gdje u radu sudskog vijeća učestvuju i eksperti iz relevantnih oblasti.
Za suđenja u prvoj i drugoj instanci pri redovnim sudovima važe principi usmenosti, koncentracije i neposrednosti tj. suđenje se obavlja kroz usmenu raspravu a sud smije zasnovati svoju odluku samo na osnovu onog što se desilo tokom pretresa. Postupci pred upravnim sudovima se po pravilu pismeni.

Zatvoreno za komentare.